Το τεράστιο υδροθερμικό πεδίο της Μήλου

 

Άγνωστα και ιδιαιτέρως εκτεταμένα υδροθερμικά πεδία σε βάθη έως 230 μέτρων στη Μήλο έφερε στο φως ομάδα Ελλήνων και Γερμανών επιστημόνων. Η σχετική έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Scientific Reports» του ομίλου Nature.

Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τη συνεχή και ενεργή υδροθερμική δραστηριότητα σε ενδιάμεσα βάθη έως και 230 μέτρα, με τη χαρτογράφηση των τριών μεγάλων πεδίων να αποκαλύπτει την καθοριστική επίδραση των ρηγμάτων στη διαμόρφωση και ένταση της υδροθερμικής δραστηριότητας.

«Η ανακάλυψη της συνεχούς και ενεργής υδροθερμικής δραστηριότητας σε ενδιάμεσα βάθη στη Μήλο είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποκαλύπτει ότι το ηφαιστειακό σύστημα του νησιού παραμένει ζωντανό και πιο εκτεταμένο από όσο γνωρίζαμε μέχρι σήμερα», εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Παρασκευή Νομικού, καθηγήτρια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η ενεργή υδροθερμική δραστηριότητα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη γεωθερμική ενέργεια και την αξιολόγηση γεωκινδύνων

«Η δραστηριότητα αυτή», προσθέτει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «δημιουργεί μοναδικά οικοσυστήματα, επηρεάζει τη χημεία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη γεωθερμική ενέργεια και την αξιολόγηση γεωκινδύνων στην περιοχή».

Βαθυμετρικός χάρτης της περιοχής μελέτης γύρω από τη Μήλο με ισοϋψείς καμπύλες 20 m. Το ισοϋψές βάθους 130 m εμφανίζεται με σκούρο μπλε χρώμα και η διάσπαση της υφαλοκρηπίδας ως μια παχιά μαύρη διακεκομμένη γραμμή σε ποικίλα βάθη. Οι ανιχνευμένες εκλάμψεις που ερμηνεύονται ως θέσεις ενεργού αερίου/υδροθερμικού εξαερισμού εμφανίζονται ως κόκκινοι κύκλοι. Η τοπογραφία της ξηράς εμφανίζεται με σκιασμένο ανάγλυφο και η πολύ ρηχή παράκτια ζώνη (βάθος < 40 m) αφήνεται λευκή. Συντομογραφίες - V: Vani, Pr. I: Profitis Ilias, F: Fyriplaka, PL: Paleochori, TH: Thiorychia και T: Trachilas. Ένθετος χάρτης: Το γεωτεκτονικό πλαίσιο του Ηφαιστειακού Τόξου του Νότιου Αιγαίου (SAVA) με τη θέση της ηφαιστειακής ομάδας της Μήλου (κόκκινο ορθογώνιο) που αναπτύχθηκε στην περιοχή του οπισθίου τόξου του Ελληνικού τόξου πίσω από τις Ελληνικές τάφρους, το νησιωτικό τόξο Πελοποννήσου-Κρήτης-Δωδεκανήσου και τη Λεκάνη του Κρητικού Οπισθίου Τόξου (CBAB)




Μήλος: Υδροθερμικές εκπομπές και ρήγματα:

Η κ. Νομικού αναδεικνύει επίσης τη σαφή συσχέτιση «μεταξύ της κατεύθυνσης των υδροθερμικών εκπομπών και των ρηγμάτων της περιοχής. Οι τεκτονικές δομές ασκούν άμεσο έλεγχο τόσο στη θέση όσο και στην ένταση της υδροθερμικής δραστηριότητας, στην ξηρά και στη θάλασσα, καθιστώντας τη Μήλο μοναδικό φυσικό εργαστήριο στο Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο».

Η ερευνητική ομάδα συνδύασε υψηλής ανάλυσης βαθυμετρικά δεδομένα, χημικά και φυσικά δεδομένα, καθώς και οπτικό υλικό που συλλέχθηκε με το τηλεκατευθυνόμενο όχημα (ROV) MARUM-SQUID, και αποκάλυψε ένα εκτεταμένο υδροθερμικό σύστημα ενδιάμεσου βάθους (30–230 m) στη νότια και βορειοδυτική υφαλοκρηπίδα της Μήλου.

Οι ερευνητές χαρτογράφησαν τρεις κύριες περιοχές υδροθερμικών πεδίων: στην Αγία Κυριακή, στο Παλαιοχώρι – Θειορυχεία και στο Βάνι. Και οι τρεις ζώνες ευθυγραμμίζονται με ενεργά ρήγματα, τα οποία διαμορφώνουν τη νοτιοανατολική και βορειοδυτική ακτή της Μήλου και το τεκτονικό σύστημα Κόλπος Μήλου – Φυριπλάκας. Αυτά τα ρήγματα έχουν προκαλέσει την καθίζηση της υφαλοκρηπίδας έως τα 230 μέτρα, δημιουργώντας ιδανικές διαδρομές ανόδου των υδροθερμικών ρευστών.

Αγία Κυριακή ( Α ): α) απεικόνιση στήλης νερού πάνω από την εικονιζόμενη περιοχή, συντεταγμένες: 36°38.824' Β, 24°29.4516' Α, β) φωτογραφία ROV πάνω από τον πυθμένα στην περιοχή της Αγίας Κυριακής με κηλίδες βακτηριακών στρωμάτων στα ιζήματα, γ) βυθομετρικός χάρτης AUV που απεικονίζει τη μορφολογία των κοιλοτήτων που σχηματίστηκαν λόγω της υδροθερμικής δραστηριότητας. Παλαιοχώρι-Θειορυχία ( Β ): δ) απεικόνιση στήλης νερού πάνω από την «Ουράνια Καμινάδα», συντεταγμένες: 36°42.0233' Β, 24°35.6548' Α, ε) φωτογραφία ROV της «Ουράνιας Καμινάδας» μερικώς καλυμμένης με λευκό βακτηριακό στρώμα (GeoB255-20), στ) βυθομετρία AUV σε συνδυασμό με δεδομένα πολλαπλών δεσμών για την απεικόνιση της μορφολογίας του πυθμένα ανατολικά του Παλαιοχωρίου-Θειορυχίας. Βάνι ( C ): g) απεικόνιση στήλης νερού πάνω από την εικονιζόμενη ενεργή περιοχή του Βάνι, η) φωτογραφία ROV πάνω από μια εξαιρετικά ενεργή περιοχή με ογκόλιθους καλυμμένους εν μέρει με βακτηριακό στρώμα και κίτρινο ίζημα θείου (GeoB255-36), συντεταγμένες: 36°46.6873' Β, 24°20.9174' Α, θ) βυθομετρικός χάρτης AUV που απεικονίζει τη μορφολογία του πεδίου αερισμού εντός της τάφρου Βάνι.

Όλες οι περιοχές παρουσιάζουν μια χαρακτηριστική διμορφική κατανομή των υδροθερμικών εκπομπών με κορυφώσεις στα 130 και 180 μέτρα, ενώ η περιοχή Παλαιοχωρίου–Θειορυχείων εμφανίζει και τρίτη κορύφωση κοντά στα 210 μέτρα.

Τα ρηχά πεδία εντοπίζονται σε επίπεδα, αμμώδη υποστρώματα καλυμμένα από λευκά μικροβιακά στρώματα και εκπομπές αερίων. Τα βαθύτερα πεδία φιλοξενούν εκτεταμένα μικροβιακά στρώματα, καμινάδες με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και ενεργές εκροές ρευστών που υπερβαίνουν τους 180°C, χαρακτηριστικό έντονης και επίμονης υδροθερμικής δραστηριότητας.

Η ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους στη μελέτη των ηφαιστείων στη Μεσόγειο:

Αν και τα αίτια της διμορφικής (και σε μια περίπτωση τριμορφικής) κατανομής των εκπομπών παραμένουν υπό διερεύνηση, η μελέτη προσφέρει την πιο ολοκληρωμένη και υψηλής ανάλυσης αποτύπωση της χωρικής κατανομής, της γεωμορφολογίας και των χαρακτηριστικών των υδροθερμικών ρευστών στη ρηχή και ενδιάμεσου βάθους υφαλοκρηπίδα της Μήλου.

«Δεν περιμέναμε ποτέ να εντοπίσουμε τόσο εκτεταμένη περιοχή αέριων εκπομπών στη Μήλο», σημειώνει η Σολβέιγκ Μπάρινγκ (Solveig I. Bühring), ερευνήτρια του MARUM – Center for Marine Environmental Sciences του Πανεπιστημίου της Βρέμης και επικεφαλής της ωκεανογραφικής αποστολής M192 με το Γερμανικό πλοίο METEOR.

«Όταν παρατηρήσαμε για πρώτη φορά τα υδροθερμικά πεδία με τις κάμερες του υποβρύχιου ρομπότ, μείναμε έκπληκτοι από την ποικιλία και την ομορφιά τους, από τις λαμπυρίζουσες εκροές ρευστών έως τα παχιά μικροβιακά στρώματα που κάλυπταν τις καμινάδες».

Χάρτης ταξινόμησης βυθού της Αγίας Κυριακής ( α ), Παλαιοχωρίου-Θειορυχίας ( β ) και Βάνης ( γ ) που αναφέρονται εδώ ως Συστάδες Α, Β και Γ αντίστοιχα, συμπεριλαμβανομένων ένθετων ιστογραμμάτων που απεικονίζουν τη συσχέτιση μεταξύ εκλάμψεων αερίου και ταξινόμησης του βυθού (D: Κατάθλιψη, R:Κομηλοτομία, F:Επίπεδη περιοχή). Η συσχέτιση μεταξύ της εκτόξευσης αερίου και της γεωμορφολογίας του βυθού πραγματοποιήθηκε συσχετίζοντας τις θέσεις απελευθέρωσης αερίου με συγκεκριμένα μορφολογικά χαρακτηριστικά που προσδιορίστηκαν μέσω του συστήματος ταξινόμησης του βυθού, δηλαδή κοιλότητες, ράχες και επίπεδες περιοχές. Η ανάλυση αποκαλύπτει ότι η πλειονότητα των εκλάμψεων αερίου εμφανίζεται σε επίπεδες περιοχές, ακολουθούμενες από κοιλότητες.

Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους για τη μελέτη της ηφαιστειότητας, της τεκτονικής και της υδροθερμικής δραστηριότητας στη Μεσόγειο.

Η έρευνα αποτελεί αποτέλεσμα συνεργασίας επιστημόνων από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το GeoZentrum Nordbayern του Πανεπιστημίου Friedrich-Alexander, το Institute for Chemistry and Biology of the Marine Environment (ICBM) του Πανεπιστημίου Oldenburg, το Constructor University της Βρέμης και το Πανεπιστήμιο της Βρέμης, συμπεριλαμβανομένου του ερευνητικού κέντρου MARUM.

https://erevnw.blogspot.com

Πηγές για την ανάρτηση:

https://www.in.gr

https://www.nature.com