Πέμπτη 31 Ιουλίου 2025

Τα Κυνικά Καύματα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΚΑΥΣΩΝΕΣ







Τα Κυνικά Καύματα ή “The Dog Days”

«Το θερινό αστέρι [Σείριος],

το οποίο αστράφτει περισσότερο

από όλα τα αστέρια

λάμπει πιο λαμπρό

αφού λουστεί στο κύμα»

~~~Όμηρος, Ιλιάδα ε, 10κ.ε.





Με αφορμή την έναρξη της περιόδου τωνKυνικών Kαυμάτων (Dog Days) έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να δούμε πώς έβλεπαν οι Έλληνες της αρχαιότητας που κατοικούσαν στην περιοχή του Αιγαίου ένα από τα λαμπρότερα αστέρια στον ουρανό, τον Άλφα του Μεγάλου Κυνός, γνωστό και σαν Σείριο.

H λέξη Σείριος ή Σίριος χρησιμοποιείται από τις αρχαίες πηγές για να περιγράψει όχι μόνο το αστέρι του Μεγάλου Κυνός, αλλά και τον Ήλιο και κάθε άλλο αστέρα που αρχικά λεγόταν σειρ [γεν. σειρός] και σείριος. 
Από αυτό έχουμε και τα παράγωγα όπως οι σείριοι αστέρες, τη λέξη σειρίασης που σημαίνει καύμα ή την λάμψη του ηλίου.
 Γλωσσολόγοι έχουν υποστηρίξει ότι το ελληνικό όνομα Σείριος προέρχεται από την αντίστοιχη σανσκριτική λέξη súr-a-s, sûr-ja-s, και η λέξη Σείριος στα ελληνικά χρησιμοποιείται για να περιγράψει αυτόν που είναι καυτός.

Στην αρχαιότητα, το χρονικό διάστημα μετά την 21η Ιουλίου αναφέρεται και σαν Κυνάδες ημέρες στη διάρκεια των οποίων εμφανίζονταν αντίστοιχα και τα Κυνικά Καύματα. 

Η ονομασία αυτή είναι συνδεδεμένη με την Ανατολή του αστέρα του Σειρίου  κατόπιν συνόδου με τον Ήλιο (δηλ. ανατέλλουν ταυτόχρονα), έχοντας σαν αποτέλεσμα θερμότερες μέρες. Σήμερα, οι επίσημες μέρες έναρξης για ταΚυνικά Kαύματα για το Βόρειο ημισφαίριο είναι από τις 3 Ιουλίου και διαρκούν περίπου μέχρι τα μέσα Αυγούστου. Η συγκεκριμένη περίοδος του καλοκαιριού περιγράφεται στις αρχαίες πηγές με αρκετά μελανά χρώματα και σχεδόν όλοι οι συγγραφείς συμφωνούν ότι η Ανατολή του Σειρίου φέρνει μαζί της κακοτυχία, αρρώστειες, δυσκολίες, δυστυχία και υψηλό πυρετό στους ανθρώπους. Χαρακτηριστικά, ο ποιητής Αλκαίος (7ος αι. π.Κ.Ε.) γράφει: